“Nakliyecinin sigortası var, yükümüz güvende” düşüncesi, sevkiyat yapan firmaların en sık yaptığı hatadır. Nakliyecinin poliçesi nakliyecinin sorumluluğunu sigortalar; o sorumluluk da kanunla sınırlıdır. Karayolu taşımasında bu sınır, yükün brüt ağırlığının kilogramı başına 8,33 SDR’dir. Değeri yüksek, ağırlığı düşük bir yükte bu, malın değerinin küçük bir kısmı demektir.
Taşıyıcı sorumluluk sigortası ile emtia nakliyat sigortasının temel farkları nakliyat sigortası sayfamızda. Burada sınırın nereden geldiğini ve pratikte ne anlama geldiğini hesaplıyoruz.
8,33 SDR sınırı nereden geliyor?
Uluslararası karayolu taşımasında uygulanan CMR Sözleşmesi’nin 23. maddesine göre taşıyıcı, yükün kaybı veya hasarında, yükün değeri ne olursa olsun brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 SDR’den fazla tazminat ödemekle yükümlü değildir. Türk Ticaret Kanunu da yurt içi karayolu taşıması için aynı sınırı benimsemiştir (TTK m. 882); yurt içinde SDR, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın belirlediği kurla TL’ye çevrilir.
SDR (Özel Çekme Hakkı), IMF’nin birkaç büyük para birimi sepetinden hesapladığı bir hesap birimidir. Değeri her gün değişir; güncel kurunu IMF’nin sitesinden görebilirsiniz.
Örnek hesap
Hesabı kolaylaştırmak için 1 SDR’yi yuvarlak 1,35 ABD doları kabul edelim. Bu durumda sınır kilogram başına yaklaşık 11,25 dolar olur.
| Yük | Brüt ağırlık | Malın değeri | Taşıyıcının azami tazminatı | Karşılanmayan kısım |
|---|---|---|---|---|
| Elektronik ürün | 1.000 kg | 150.000 $ | ≈ 11.250 $ | ≈ 138.750 $ |
| Hazır giyim | 2.000 kg | 60.000 $ | ≈ 22.500 $ | ≈ 37.500 $ |
| İnşaat demiri | 20.000 kg | 15.000 $ | ≈ 225.000 $ (malın değeriyle sınırlı) | Yok |
Tablo kuralı gösteriyor: kilogram başına değeri yaklaşık 11 doları aşan her yükte taşıyıcının ödeyeceği tutar malın değerinin altında kalır. Elektronik, tekstil, makine parçası, kozmetik ve ilaç gibi yüklerin çoğu bu gruptadır.
Sınır olsa bile tazminat her zaman ödenmez
Sınır, taşıyıcının sorumlu olduğu durumlarda ödeyeceği azami tutardır. Taşıyıcı hasarın kendi kusurundan kaynaklanmadığını gösterirse (örneğin kaçınılmaz bir olay, gönderenin hatası ya da yetersiz ambalaj) hiç tazminat ödemeyebilir. Üstelik tazminatı almak için taşıyıcıya karşı talep ve gerekirse dava süreci yürütmeniz gerekir.
CMR’nin 29. maddesine göre, hasar taşıyıcının kastından veya kasta eşdeğer kusurundan doğmuşsa sınır uygulanmaz. Ancak bunu ispat etmek zordur ve süreç uzundur; sevkiyat planı bu ihtimale göre yapılmaz.
Değer beyanı bir çözüm mü?
CMR’nin 24. maddesi, gönderenin taşıma senedinde yükün değerini beyan etmesine ve ek navlun ödeyerek sınırı bu değere kadar yükseltmesine izin verir. Ancak her taşıyıcı değer beyanını kabul etmez, kabul edenler de ek navlun ister. Üstelik hasarda yine taşıyıcıya karşı talep yoluna gitmeniz ve taşıyıcının sorumlu olduğunu göstermeniz gerekir.
Asıl çözüm: malı kendi adınıza sigortalatmak
Emtia nakliyat sigortası malın sahibi adına düzenlenir ve taşıyıcının kusurlu olup olmadığına bakmadan, poliçe kapsamındaki hasarı sigorta bedeline kadar öder. Sigorta şirketi tazminatı ödedikten sonra taşıyıcıya rücu eder; o süreci siz yürütmezsiniz. Fiyatın nasıl oluştuğunu emtia nakliyat sigortası fiyatları yazımızda anlattık.
Riskin kimde olduğu teslim şekline (Incoterms) bağlıdır. EXW ve FOB ile mal alan ithalatçı, CIF ve CIP ile satış yapan ihracatçı sigortayı kendisi yaptırmalıdır.
Sık sorulan sorular
Nakliyecinin sigortası yükümü karşılar mı?
Kısmen. Nakliyecinin poliçesi nakliyecinin sorumluluğunu sigortalar ve bu sorumluluk karayolu taşımasında brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 SDR ile sınırlıdır. Kilogram başına değeri yüksek yüklerde bu tutar malın değerinin küçük bir kısmını karşılar; taşıyıcı kusursuzluğunu ispat ederse hiç ödeme yapılmayabilir.
CMR’de taşıyıcının sorumluluk sınırı nedir?
CMR Sözleşmesi’nin 23. maddesine göre taşıyıcının yükün kaybı veya hasarından sorumluluğu, eksik gelen brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 SDR ile sınırlıdır. Hasar taşıyıcının kastından veya kasta eşdeğer kusurundan doğmuşsa bu sınır uygulanmaz (CMR md. 29).
8,33 SDR kaç dolar eder?
SDR’nin değeri günlük değişir. 1 SDR yaklaşık 1,35 ABD doları kabul edilirse 8,33 SDR yaklaşık 11,25 dolar eder. Güncel kur IMF’nin sitesinde yayımlanır.
Yurt içi taşımada da aynı sınır geçerli mi?
Evet. Türk Ticaret Kanunu’nun 882. maddesi, yurt içi karayolu taşımasında taşıyıcının yükün kaybı veya hasarından sorumluluğunu da brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 SDR ile sınırlar. SDR, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın belirlediği kurla TL’ye çevrilir.
Sevkiyatınızın taşıyıcı sınırı içinde kalıp kalmadığını birlikte hesaplayalım — 0533 522 96 25.
Bu yazıyı kim hazırladı?
Fikret Doğangün ve Murat Çınar — Lapis Sigorta’nın kurucu ortakları. Sigorta sektöründeki 25 yılı aşkın deneyimlerinin büyük bölümünü sigorta şirketlerinde yöneticilik yaparak geçirdiler. Bu yazıdaki sorumluluk sınırları Karayoluyla Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi Hakkında Sözleşme’nin (CMR) 23, 24 ve 29. maddelerine ve Türk Ticaret Kanunu’nun 882. maddesine dayanır.
Lapis Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti. · Levha No: T241119-CIUE · Kurucularımız ve acentemiz hakkında
Yayın tarihi: 14 Ekim 2026
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Teminat kapsamı poliçe özel ve genel şartlarına göre belirlenir. SDR kuru günlük değişir; hesaplarda güncel kuru kullanın.