İnşaat All Risk Sigortası

İnşaat all risk sigortası — resmî adıyla İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) — bir yapım işini, şantiyeye indirildiği andan poliçede yazılı bitiş tarihine kadar, önceden bilinmeyen ve ani bir sebeple oluşacak ziya ve hasarlara karşı güvence altına alan poliçedir. Yangın, sel, fırtına, toprak kayması, hırsızlık ve inşaat kazaları gibi riskleri tek sözleşmede toplar. Kamu yapım işi alan yükleniciler için bu poliçe bir tercih değil, sözleşmeden doğan bir yükümlülüktür; ilk hakedişin ödenmesi de buna bağlıdır.

İnşaat all risk sigortası neleri kapsar?

Poliçenin mantığı diğer sigortalardan farklıdır. İşyeri ya da yangın poliçesi sayılan riskleri temin eder — yangın, hırsızlık, deprem gibi. İnşaat all risk ise tersinden çalışır: poliçede istisna olarak sayılmayan her ani ve beklenmedik hasar teminat kapsamındadır. Genel şartların A.1 maddesi bunu şöyle kurar: sigorta konusu değerlerin inşaat sahasında bulunduğu sırada, “önceden bilinmeyen ve ani bir sebeple” uğrayacağı ziya ve hasar temin edilir.

Bu yapı, şantiyede gerçekten olan şeyleri kapsar: vinçten düşen prefabrik eleman, iskele çökmesi, kalıp patlaması, taze betonun donması, kazı sırasında yan yapının hasar görmesi, sağanak sonrası temel çukurunun su alması, kalıp ve demirin çalınması.

Ek sözleşmeyle poliçeye eklenen teminatlar

Genel şartların A.3 maddesindeki kalemler standart poliçede yoktur; poliçeye ayrıca yazılmadıkça teminat dışıdır. İnşaat poliçesinde asıl iş, bu listeden hangilerinin projeye ekleneceğine karar vermektir:

• Üçüncü şahıs mali mesuliyet — şantiyeden çıkan zararın komşu yapıya, yoldan geçene veya araca verilmesi. İnşaat işlerinde en yüksek tutarlı talepler çoğu zaman buradan doğar
• İş makineleri ve ekipman — vinç, ekskavatör, beton pompası, kule vinç
• Geçici şantiye barakaları, yardımcı yapılar, şantiye tesisleri ile alet ve teçhizat
• Enkaz kaldırma masrafları — hasarın teminat kapsamında olması şartıyla
• Bakım devresi — inşaatın bitiminden veya geçici kabulden sonra başlayan dönem
• Grev, lokavt, kargaşalık ve halk hareketleri ile bunların gerektirdiği askerî ve inzibatî hareketlerin sebep olduğu hasarlar
• Terör ve sabotaj — 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki eylemler (biyolojik/kimyasal kirlenme hariç)
• Hızlandırılmış nakliye ve fazla çalışma ücretleri — uçak dışındaki seri vasıtalarla yapılan taşıma dâhil
• Çevre kirliliği — teminat kapsamındaki riskin gerçekleşmesi sonucu doğan kirlilik zararları

Hiçbir koşulda teminat dışında kalanlar

Genel şartların A.4 maddesi kalıcı istisnaları sayar. En çok yanlış anlaşılanlar:

• Plan, proje veya hesap hatasından doğan fiziksel hasarlar
• Malzeme bozukluğu, ayıbı veya kusurlu işçilik nedeniyle o kalemde oluşan hasar — ancak bu sebeple hatasız yapılmış diğer sigortalı kıymetlerde meydana gelen hasar teminata dâhildir
• İş makinelerinin kendi mekanik ve elektrik arızaları — yine, bu arıza yüzünden başka sigortalı kıymette oluşan hasar teminattadır
• Kâr kaybı ve netice zararları — gecikme, işin durması, taahhüdün tamamlanamaması, sözleşmenin feshi, cezai şartlar ve estetik kusurlar dâhil
• Aşınma, yıpranma, paslanma, çürüme ve envanter açıkları
• Geçici kabulü yapılan, işverene teslim edilen veya işveren tarafından kullanılan kısımlar — bakım devresi teminatı alınmışsa ilgili kloz çerçevesinde değerlendirilir
• Nakit, kıymetli evrak, defter ve belgeler ile inşaat ve tesisat plan ve projeleri
• Kara, hava ve deniz nakil vasıtaları — bunlar kendi poliçelerine tabidir
• Savaş ve savaş nitelikli olaylar, nükleer riskler, kamu otoritesi tasarrufları
• Sigortalının veya sorumlu kişinin kastı; sözleşmede kararlaştırılmışsa ağır kusuru

Bu listedeki “gecikme cezası ödenmez” kuralı, yüklenicilerin en sık şaşırdığı maddedir. Poliçe hasarlı imalatı yeniden yaptırır; o hasar yüzünden işi geç teslim ettiğiniz için idareye ödediğiniz cezayı karşılamaz.

Kamu yapım işi alan yükleniciler: Yapım İşleri Genel Şartnamesi madde 9

Kamu ihalesiyle iş alıyorsanız poliçeniz yalnızca sizi değil, hakedişinizi de ilgilendirir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9. maddesi, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9. maddesi çerçevesinde yükleniciye all risk sigorta yaptırma yükümlülüğü getirir. Şartname poliçenin nasıl düzenleneceğini de tarif eder:

Sözleşmenin feshi veya tasfiyesi hâlinde sigortalar, iş yeni yükleniciye ihale edilinceye kadar sürdürülür; bu sürenin masrafı yükleniciye aittir ve fesih veya tasfiye tarihinden itibaren üç ayı geçemez.

Sigorta bedeli nasıl belirlenir? Eksik sigorta tuzağı

Genel şartların A.2 maddesine göre poliçedeki sigorta bedelinin, proje bitiminde ulaşılacak nihai proje değerine eşit olması esastır — varsa gümrük, vergi, resim ve harçlar ile nakliye ve işçilik masrafları dâhil. İhale konusu işlerde bedel, o ana kadar yapılmış keşif artışları da dâhil olmak üzere cari yıl fiyatlarıyla güncellenen sözleşme bedelinden aşağı olamaz. Ayrıca sigortalanmışsa iş makineleri, alet, teçhizat, geçici barakalar ve yardımcı yapıların bedelleri de cari piyasa değerinin altında olamaz.

Bedel eksik beyan edilirse A.6 maddesindeki eksik sigorta uygulanır: sigortacı, sigorta bedelinin sigorta değerine oranı neyse zararın o kadarından sorumlu olur. Hasar kısmi olsa bile ödeme oranlanır.

Tablodaki tutarlar yalnızca oranı göstermek içindir. Yön aynı kalır: bedelde yaptığınız her indirim, hasarda aynı oranda kesinti olarak geri döner.

Bedel yıl içinde artabilir. Genel şartlar, sigorta bedelini oluşturan değerlerde artış olduğunda sigorta ettirene öğrenmesinden itibaren en geç 5 gün içinde ve herhangi bir hasar meydana gelmeden önce durumu yazılı olarak bildirme sorumluluğu yükler. Vade içindeki değer artışlarının sigortalı sayılabilmesi için sigortacının yazılı muvafakati şarttır; bedel artışıyla orantılı prim ayarlaması yapılır. Artış kabul edilmezse poliçeye ilk tehlike sigortası hükümleri uygulanır. Keşif artışı, fiyat farkı ve iş artışı olan her projede bu adım takvime bağlanmalıdır.

Poliçe süresi, bakım devresi ve işe ara verme

Teminat, poliçede yazılı başlangıç tarihi esas olmak kaydıyla, sigorta konusu kıymetlerin inşaat sahasına boşaltıldığı andan itibaren başlar. Malzeme ve teçhizat için nakliyat sigortası varsa teminat, o poliçenin bitiminden itibaren devreye girer ve poliçede yazılı bitiş tarihinde sona erer.

İnşaat bu tarihten önce kısmen veya tamamen bitirilip işverene teslim edilir ya da kullanılmaya başlanırsa, o kısımlar için bütün riskler teminatı ihtara gerek kalmadan sona erer; poliçede alınmışsa bakım devresi teminatı başlar. Bakım devresi poliçedeki tarihte bitmezse teminat, mutabık kalınacak ek prim karşılığında uzatılır.

İşe bir aydan uzun süreyle devamlı ara verilirse, sigortalının yazılı ihbarı üzerine teminat durur. Durma süresindeki riskler için teminatın sürmesi istenirse şart ve ek fiyat taraflarca belirlenir; işe yeniden başlandığında sigorta süresi, işlemeyen gün sayısı kadar uzatılır. Kış tatili, ödenek beklemesi veya ruhsat askıya alınması gibi duraklamalarda bu madde işletilmezse boşta geçen aylar için prim ödenmiş olur.

Hangi poliçe hangi işi karşılar?

İnşaat all risk, adı yüzünden sıkça başka poliçelerin yerine sanılır. Ayrımlar şöyle:

Şantiyede çalışan işçi üçüncü şahıs sayılmaz. Bu ayrım, inşaat poliçesi olan firmaların iş kazası sonrası en sık karşılaştığı sürprizdir; çalışanı olan her yüklenicide işveren mali mesuliyet ayrıca konuşulur.

İnşaat all risk primini ne belirler?

Prim; işin türüne, süresine ve maruz kaldığı risklere göre belirlenir. Fiyatı en çok etkileyen başlıklar:

• İşin cinsi — konut bloğu, sanayi yapısı, yol, köprü, tünel ve baraj farklı risk sınıflarındadır
• Sözleşme bedeli ve işin süresi — teminat süresi uzadıkça maruziyet artar
• Kazı derinliği ve zemin durumu — derin kazı, iksa, fore kazık ve zayıf zemin belirleyicidir
• Çevre yapılar — bitişik nizam ve kentsel dönüşüm parselleri üçüncü şahıs riskini yükseltir
• Konum — deprem bölgesi, dere yatağı yakınlığı, sel ve heyelan geçmişi
• Seçilen ek teminatlar ve limitler — özellikle üçüncü şahıs mali mesuliyet limiti
• Muafiyet ve koasürans oranları — bunlar poliçenin fiyatını da, hasardaki ödemenizi de değiştirir
• Yüklenicinin hasar geçmişi ve şantiye güvenlik önlemleri

Rakam vermiyoruz, çünkü aynı bedeldeki iki proje farklı zeminde farklı fiyatlanır. Teklif alalım, aynı teminat yapısı üzerinden yan yana koyalım.

Teklif için hangi bilgiler gerekir?

• İşveren (idare/yapı sahibi), yüklenici ve varsa alt yüklenici unvanları
• İşin adı, adresi ve kısa teknik tanımı
• Sözleşme bedeli ve varsa fiyat farkı esasları
• İşe başlama tarihi, iş programı ve öngörülen bakım devresi süresi
• Ruhsat, vaziyet planı ve proje özeti
• Zemin etüdü, kazı derinliği ve iksa yöntemi
• Bitişikteki yapıların durumu ve mesafesi
• Şantiyede bulunacak iş makineleri listesi ve değerleri
• İhale dokümanının sigorta maddesi — kamu işlerinde poliçe buna göre kurulur

Hasar anında ne yapmalısınız?

1. 5 gün içinde ihbar edin. Genel şartlar, hasarın meydana geldiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç 5 gün içinde sigortacıya bildirim yapılmasını ister.
2. Sigortalı değilmişsiniz gibi koruma ve kurtarma tedbirlerini alın ve sigortacının vereceği talimata elinizden geldiğince uyun.
3. Hasar yerini değiştirmeyin. Zaruri hâller dışında hasar konusu yer veya mallarda değişiklik yapılmaz.
4. Belgeleyin. Fotoğraf, video, şantiye günlüğü, puantaj, hakediş ve fatura kayıtları hasar tespitinin temelidir.
5. Küçük onarımlar için beklemek zorunda değilsiniz. Sigortacıyı haberdar ettikten ve ayrıca tamir ihbarında bulunduktan sonra, işin aksamaması için küçük çaptaki tamirleri eksperi beklemeden yaptırabilirsiniz.
6. Eksper 7 gün içinde gelmezse. Sigortacı hasar ihbarını aldıktan sonra 7 gün içinde eksperini hasar yerine göndermezse, hasarlı kısmın tamirine herhangi bir kayda bağlı olmaksızın başlayabilirsiniz.
7. Bizi arayın. Dosyayı açıp eksper sürecini sizin adınıza takip ediyoruz; kamu işlerinde idareyle yazışmanın sigorta tarafını da biz hazırlıyoruz.

Sık sorulan sorular

İnşaat all risk sigortası zorunlu mu?

Trafik sigortası gibi kanunen herkes için zorunlu bir poliçe değildir. Ancak kamu yapım işlerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 9. maddesi gereği yüklenici all risk sigorta yaptırmakla yükümlüdür ve poliçe, ilk hakediş tahakkuka bağlanmadan önce idareye verilmezse hakediş ödenmez. Özel projelerde de kredi veren banka veya yapı sahibi çoğunlukla poliçe şartı arar.

Poliçeyi yüklenici mi, işveren mi yaptırır?

Kamu işlerinde yükümlülük yüklenicidedir. Şartname, poliçede idarenin işveren sıfatıyla, yüklenicinin işi gerçekleştiren sıfatıyla ve varsa alt yüklenicilerin yer almasını ister. Özel projelerde tarafların hangisinin poliçeyi düzenleteceği sözleşmeyle belirlenir; hangi durumda olursanız olun poliçede adınızın nasıl yazıldığı, hasarda tazminatı kimin alacağını belirler.

Alt yüklenicilerim de kapsama giriyor mu?

Yalnızca poliçede taraf olarak gösterilmişlerse. Kamu işlerinde şartname bunu zaten arar; özel projelerde ise alt yüklenici poliçeye yazılmadıysa, onun sebep olduğu hasarda rücu riski doğar. Alt yüklenici çalıştırdığınız her projede bunu poliçe kurulurken söyleyin.

Komşu binaya verdiğimiz hasarı karşılar mı?

Üçüncü şahıs mali mesuliyet teminatı poliçeye ayrıca eklenmişse ve olay teminat kapsamındaysa, poliçedeki limit dâhilinde değerlendirilir. Bitişik nizamda çalışıyorsanız mevcut ve civar yapılara ilişkin ek teminat ihtiyacını da ayrıca konuşmak gerekir. Kapsam ve limit, poliçenin özel ve genel şartlarına göre belirlenir.

İş gecikirse ödediğim cezayı sigorta karşılar mı?

Hayır. Genel şartların A.4 maddesi; inşaatın gecikmesinden, işin durmasından, taahhüdün tamamlanamamasından, akdin feshinden veya cezai şartların uygulanmasından doğan zararları, kâr kaybı dâhil netice zararları olarak teminat dışında bırakır. Poliçe hasarlı imalatı karşılar, gecikmenin sözleşmesel sonucunu değil.

Süre uzatımı aldım, poliçeye ne yapmalıyım?

Zeyilname yaptırmalısınız. Şartname; ödenen toplam hakediş tahakkuk tutarının poliçedeki sigorta bedelini aşması ve/veya süre uzatımı ya da cezalı çalışma sebebiyle poliçe bitiş tarihinin aşılması hâllerinde, bedelin artırılmasını ve/veya sürenin uzatılmasını zorunlu kılar. Bu adım atlanırsa hem teminatınız boşa çıkar hem denetimde bulgu doğar.

Şantiyedeki iş makinelerim otomatik olarak sigortalı mı?

Hayır. İş makineleri ve ekipman genel şartların A.3 maddesinde, ek sözleşmeyle dâhil edilebilecek kıymetler arasındadır. Ayrıca sigortalansalar bile, makinenin kendi mekanik veya elektrik arızasından doğan hasar A.4 gereği teminat dışıdır; o arıza yüzünden diğer sigortalı kıymetlerde oluşan hasar ise teminata dâhildir. Makine karayoluna çıktığında ayrıca zorunlu trafik sigortası gündeme gelir; şantiye ile yol ayrımını filo ve ticari araç sigortaları sayfasında anlattık.

Kadıköy ve Kozyatağı’ndan Türkiye geneline inşaat sigortası

Lapis Sigorta olarak Türkiye genelindeki yüklenicilere hizmet veriyoruz; ofisimiz Kozyatağı’nda, Kadıköy, Ataşehir, Bostancı ve Üsküdar’a 5–10 dakika mesafededir. İnşaat all risk, teklif formu doldurup geçilecek bir ürün değil; projeyi okumadan poliçe kurulmaz. Çalışma biçimimiz şu:

• Önce ihale dokümanının veya sözleşmenin sigorta maddesini okuyoruz. Poliçe o maddeye göre kurulur; sonradan uydurulmaz.
• Süreyi kesin kabule kadar kapatıyoruz. Bakım devresi teminatı ve süresi, geçici kabul tarihine göre baştan planlanır.
• Sigorta bedelini fiyat farkı ve keşif artışıyla birlikte kurguluyoruz; hakediş ilerledikçe zeyilname zamanını biz hatırlatıyoruz.
• Anlaşmalı olduğumuz şirketlerin tekliflerini aynı teminat yapısı üzerinden karşılaştırıyoruz — farklı muafiyet ve limitlerle hazırlanmış iki teklifin fiyatını yan yana koymak yanıltıcıdır.
• Poliçedeki muafiyet, koasürans ve özel klozları sade Türkçe ile anlatıyoruz; hangi maddenin hangi hasarda ne yapacağını önceden biliyorsunuz.
• Hasar anında dosyayı biz açıyor, eksperle iletişimi biz yürütüyoruz.

Bize ulaşın

Tamamlanmış bina, ofis ve atölyeleriniz için işyeri sigortası, malzeme sevkiyatlarınız için nakliyat sigortası, çalışanlarınızın sağlık güvencesi için grup sağlık sigortası sayfalarımıza, tüm kurumsal ürünlerimiz için kurumsal sigorta ürünleri sayfamıza göz atabilirsiniz.